Thursday, July 2, 2015

Biraz Gecikmiş İlk Solo ve Circuit

Instagram

Merhabalar, buraya uğramayalı baya bir zaman olmuş, son yazımdan bu yana VFR uçuşlarımı tamamlamış bulunuyorum, aslında yazacak çok şey birikti ama ne yazık ki ( aslında hiç de yazık değil ) uçuşlarımın yoğunluğundan dolayı bloğa uğrayacak vakit bulamadım.

Bu yazımda ilk solo tecrübemden ve Circuit'den bahsetmek istiyorum. MPL lisansında öğrenci başarılı bir şekilde geçen 10 dual (flight instructor ile bilrikte yapılan) uçuşun ardından artık ilk solo uçuşuna çıkmaya hak kazanıyor. Solo uçuş dediysek de öyle 1-2 saat yapılan bir uçuş değil, sadece bir Circuit. ( Sörkıt, Türkçe karşılığını tam olarak bilmiyorum )

Nedir bu Circuit ? 

VFR Circuit
Circuit'a kısaca pisti tavaf etme diyebiliriz. 5 aşamadan oluşur Upwind, Crosswind, Downwind, Base ve Final.


Upwind kalkıştan hemen sonra başlar burada uçağımız rüzgarı tam karşıdan alır ve Runway (pist) headinginde belirli bir noktaya ve/veya irtifaya ulaşılana kadar devam edilir. ( Pist sonu + bizim pist için konuşursak yaklaşık 800ft )

Daha sonra Crosswind aşaması başlar. Standart Circuit'da sola doğru yani saat yönünün tersine doğru uçulur ancak bazı durumlarda sağa doğru da Circuit yapıldığı görülebilir. VFR uçtuğumuzdan dolayı Circuit dışarıdan alınan referans noktalarına göre uçulur. Mesela 800ft sola dön sonra Caami'ye doğru dümdüz git. ( Hollandada olunca kilise oluyor doğal olarak )

Peki 800ft e tırmandık crosswind'e döndük daha ne kadar tırmanacağız derseniz şöyle küçük bir dipnot olarak: Circuit iftifaları ülkeden ülkeye değişmekle birlikte genel olarak meydan üzeri ( Above Aerodrome Level/AAL ) 700-1000ft dir.

Standart bir Circuit yapıyorsak Crosswind'den downwind e omuz hizası ile ile pist arasında 45 derecelik bir açı oluştuğu zaman dönülür.

EHBK VFR Circuit

Downwind aşamasında ise tayyare rüzgarı arkadan alır ve kalkılan meydana paralel şekilde uçulur. Downwind sörkıtımızın en uzun aşamasıdır. Downwind'e dönülünce Downwind check'ler yapılır (Before landing checklist) ve flaplar 10 olacak şekilde ayarlanır. Airspeed ise ( C172 için ) 80-85 knots civarı olmalıdır. Pist tam ortalandığı zaman ise kuleye bir rapor vermek gerekir örneğin:

+ Selam ben X registrationlu uçağım, pist 21 sol downwinddeyim bir touch and go alayım.

- a.s. X 1 numarasın.

Muhabbeti biraz gevşettim ancak özet olarak böyle, kuleye niyetimizi bildirdik, kule ise bize ilk sırada olduğumuz söyledi yani piste iniş sırasında biz varız. Bu sayede sorunsuz base dönüşü yapabileceğimizi öğrendik. Ancak hala iniş iznimiz yok.

Crosswind'den downwind'e döndüğümüz gibi pist ile omuz hizasında 45 derece açı oluştuğunda Base dönüşü başlar, ve uçak piste dik açı ile ilerler.

C172 Before Landing Checklist

Base dönüşüne başlandığında genel olarak güç azaltılır ve alçalmaya başlanır ardından flaplar 20 olacak şekilde ayarlanır. İstenilen alçalma hızı 500ft/dakika'dır. Hedef hız ise 70-75 knots dır. Bir süre base'de ilerledikten sonra dönüşümüzü yaparak pisti karşılarız artık piste doğru uçulan bu aşamaya ise Final denir.

Final'da iken flaplar 30 dereceye getirilir. Pist ortalanır ve varsa Papi'ye bakılır. ( Papi uygun alçalma açısında olduğumuzu doğrulayabileceğimiz bir yardımcıdır, pistin touchdown bölümünde bulunur ve 4 adet ışıktan oluşur, 2 sarı 2 kırmızı görüldüğünde doğru açıdayız demektir,  kırmızılar fazla ise yüksek açı ile beyazlar fazla ise düşük açı ile yaklaşılmaktadır. )

Final da uygun hız ile alçalmak önemlidir. ( 1.3xVso, yani iniş konfigrasyonundaki stall hızının 1.3 katı, eğer yamulmuyorsam amerikada stall hızı ile yaklaşma yapılıyor ancak EASA'da 1.3 gibi bir güvenlik payı alınıyor.) Pitch ile hız, Güç ile de alçalma açısı (glide slope) ayarlanır. Bu arada number 1'ız ama hala iniş iznimiz yok, kule iniş iznini vermezse final'da da rapor vererek kuleye ufak bir hatırlatma yapabiliriz. Eğer herşey yolunda giderse muntazam bir şekilde piste yaklaşılır, pist ile uçak arasında yaklaşık 1-2 metre mesafe kalınca uçağın burnu yatay uçuşa göre ayarlanıp güç yavaşa kesilir ve flare yapılır. ( Uçak burnu düşürmek ister ancak pilot uçağın burnunu yukarı çeker) Flare  sayesinde uçak ana iniş takımları üstüne iner ve fazla hız da kesilmiş olur. Eğer kitabına uygun yapılırsa benim kaymak diye tabir ettiğim inişlerden biri yapılmış olur.


İlk Solo Uçuşum


Bizim uçak: C172 dizel, 38 yaşında, genç ve tecrübesiz pilotlardan hoşlanıyor.


Açıkcası o gün solo uçacağımı hiç düşünmüyordum; zira evvelsi gün hava şartlarından dolayı 9. uçuşumu yarım kalmıştı, 9'u tamamlar eve giderim derken hocam o dersin 10. uçuş ile birleştirilebileceğini söyledi. İyi dedim yarına yaparız 11. dersi ( SOLO ! ) Kendisi ile yaklaşık 4 touch&go yaptıktan sonra telsizden full-stop landing istememi söyledi, normal bir şekilde inip pisti boşalttıktan sonra kuleye taksiden sonra uçaktan ineceğini ve öğrencisinin solo uçacağını söyledi. ( Öğrenci benim :) ). Dumur oldum ! Lan oğlum laaann soloğ ? ben ? Şimdi ? Höyt ! Hazırsın dimi dedi, hazırım dedim. ( bkz. Cem Yılmaz )

Hoca uçaktan indi, ben ağzımda koca bir sırıtma ile taksi istedim ve pist başı yaptım, o kadar ani oldu ki heycanlanmaya vakit bulamadan bir baktım ki donwinddeyim.

+ Papa Papa Tango left and downwind runway 21 for full-stop.
-Papa Papa Tango two threesixy(360) right.

He? ilk solo dediğin 5 dakka sürer kalkarsın Sörkıtı yaparsın inersin sebebi neydi derken

*Turkish Cargo XYZ established on ILS RW 21

Haydaaa a330 ILS ile geliyo tabi ona holding verip bizim minik cessnaya nambır 1 diyecek hali yok ya.

+Papa Papa Tango two threesixty completed ( dakka da tuttum 4 dakka  wake türbülanstan etkilenmeyeceğiz )

-Papa Papa Tango two more 360 to right

Hö ?

*Corendon ZYX established on ILS RW 21

Oo selam panpa Antalyada havalar nasıl, benim cessnayı mı beklediniz inmek için. Tut bi 3 dakka daha.

Corendonun 737'si indi taksi yaptı bu arada.

+ Papa Papa Tango two threesixy completed.
-Papa Papa Tango number one

Oh sonunda.


1 numara olduğuma göre artık base'e rahatça dönebilirdim. İniş iznini de kaptım. Final'a döndüm ve aklımdan geçen tek düşünce şuydu, bu dersi geçmen lazım, yapman gereken basit, uçağı kırma ! adam gibi in gerisi kolay :)

Bana mı öyle geldi bilmiyorum ama ilk solonun verdiği ciddiyetten hocayla olan inişlerimden daha muntazam bir şekilde indim güzelce taksi yaptım uçağı parkettim ve kurbanlık koyun gibi aprondan çıktım ve beni hunharca ıslatmayı bekleyen arkadaşlarıma doğru sırıta sırıta ilerledim.

Sonuç: 




Güzel bir gündü, yorulmuştum; eve gittim ve yüzümdeki o koca gülümsemeyle uyuya kaldım.

Not: Circuit bilgilerindeki hızlar C172 ye göre verilmiştir.
Not: Daha detaylı bilgi için Hollanda AIP'sine ( Aeronautical Information Package ) bakabilirsiniz
http://www.ais-netherlands.nl/aim/2015-05-14-AIRAC/eAIP/html/index-en-GB.html
Not: Havacılık bloglarına desteğini esirgemeyen kaptanımız Kiwi'ye burdan selam yolluyorum, circuit konusunda amerika hakkında verdiğim bilgi yanlış ise düzeltmesini rica ediyorum:) kendisini buradan takip edebilirsiniz: http://kiwiswings.blogspot.com.tr
Not: Alper arkadaşımız bizi kırmamış ve bir yazı daha eklemiş, pilot olmayı kafaya koyan arkadaşlara Erasmus önermiş, çok doğru demiş. http://flyingbats.blogspot.com.tr kendisini bu adresten takip edebilirsiniz.





2 comments:

  1. Hocam blogunuzu ilgiyle takip ediyorum. Uzun bir aradan sonra çok sıkı bir yazı ile döndünüz :) solo uçuşta ATC ile yaptığınız muhabbetleri gülerek ve yaşayarak okudum. Sevgilerle..

    ReplyDelete
  2. tebrikler, solo inişin hocayla inişten daha kolay/rahat oluşu tabiki ağırlık etkisi :)
    selamlar/başarılar.

    (frekansta monitor bekliyoruz hala, bilgi...)

    ReplyDelete